Ne zaman çocukluğumun en önemli ve kalıcı hatıralarından bahsetmek istesem ,aklıma babaannemlerle gittiğim halvetler gelir. Hamamkültürü bence halvetle başlar.Gelin halveti ,ölüm halveti,doğum halveti, şükür halveti,sünnet halveti ,adak halveti ve asker halveti gibi...

Her zaman bir bahane hazırdı yıkanmak ve temizlenmek için.O kadar canlı ve eğlenceli günlerdi ki, onlar birkaç gün önceden hazırlıklar başlardı. Evde börekler açılır,poğaçalar,tatlılar ve kekler yapılır, temiz ütülü çamaşırlar hazılanır , akrabalara eş dosta haber salınır,taksiler tutulur ve çalgıcılar ayarlanırdı.

Halvetler genellikle Bursa ‘da Çekirge ve Kükürtlü semtlerindeki kaplıcalarda yapılırdı ve bildiğim kadarı ile bu gelenek eskisi kadar sık olmamakla birlikte, günümüzde hala sürdürülmekte.Bursa gibi eski Osmanlı kentlerinde kaplıcaların dışında, ısıtma hamamları denilen mahalle hamamları bulunur.

Geçmişte kahvehaneler erkekler için nasıl bir sosyalleşme mekanı ise, bu mekan kadınlar için hamamlardı. Hamamlarda dedikodu yapılır,kız beğenilir,gelin kaynana çekişir, yemekler yenilir, müzik eşliğinde oynanılır , yıkanılır ve paklanılırdı. Ta ki ,bu sosyalleşme yerini modern zamanların başka sosyal yaşantılarına terk edene kadar sürdü.Bugün itibari ile hamamlar insanların geleneksel yaşamlarının devamlılığının yanında turistik bir işlev kazanmış durumdalar. Kaplıca kültürü,bugün Spa turizmi adı altında eski şatafatlı günleriyle kıyaslanmasa da yeniden hayat bulmaya başlamıştır.

Tarihi hamam yapıları benzer özellikler taşır.Girişten itibaren, genellikle kadınlar ile çocuklar biraradadır ve erkeklerin yıkanma yerleri ayrıdır.Bazılarının bahçesinde çay ,kahve ve gazoz içmek üzere buluşulur.Hamamın ilk girişi soyunma bölümüdür.Burası soyunup, giyinme işlevinin yanı sıra yıkandıktan sonrası oturulan bir yerdir ayni zamanda.Bu yüzden normal oda sıcaklığından birkaç derece daha sıcak , açık ,paravanlı veya kapalı kabin şeklinde düzenlenir.Buradan soğukluk denilen ikinci bir bölüme ulaşılır,tüm eğlencenin düzenlendiği,yenilip içilen ve dinlenilen bölüm burasıdır. Buradan da yıkanma işlevinin gerçekleştiği , kurnaların ve göbek taşının bulunduğu, genellikle ortada bir havuzu ve aslan ağzı olan kubbeli büyük , yüksek bölüme geçilir.Bu bölümde akustik mükemmeldir ve ısı çok yüksektir. Burada keseciler ve natırlar dört koldan çalışır. Kaplıca suyunun derecesine bağlı olarak ısı değişkenlik gösterir ve ısıya dayanabilen saatlerce kalabilir.Buradan çıkıldığında ise tüm yorgunluklar atılmış,stresten uzak ve yenilenmiş bedenle yaşama yeniden başlanır.

Günümüzde, Bursa hamam kültürü dünyada sadece Japon hamam kültürü ile karşılaştırılabilecek kadar özeldir.

Konforum Dergisi, Haziran-Temmuz 2008